Drugi panel kursu „Rolnictwo ekologiczne” w Juchowie

Od historii ziemi i stanu gleby do praktycznego projektowania gospodarstwa przechodzącego na ekologię

W dniach 18-21 maja 2026 r. w Juchowie odbyło się drugie spotkanie drugiej edycji kursu „Rolnictwo ekologiczne”. Po kwietniowym panelu wprowadzającym majowe spotkanie było kolejnym krokiem w głąb tematu: podróżą przez historię tej ziemi i pytaniem o to, jak znaleźliśmy się w miejscu, w którym jesteśmy dziś – szczególnie jeśli chodzi o stan gleby, sposoby gospodarowania i przyszłość rolnictwa.

Drugi panel – podróż do dziś

Pierwsze spotkanie drugiej edycji było wprowadzeniem do miejsca, ludzi i założeń projektu. Uczniowie poznawali Projekt Wiejski Juchowo jako gospodarstwo, ale także jako żywy system, w którym gleba, rośliny, zwierzęta, maszyny, ludzie, ekonomia i środowisko są ze sobą powiązane.

Majowy panel kontynuował tę drogę. Tym razem program prowadził uczestników od społecznego i gospodarczego wymiaru Juchowa, przez historię rolnictwa w regionie, do gleby, płodozmianu, zwierząt i praktycznego projektowania gospodarstwa przechodzącego na rolnictwo ekologiczne. Hasło „podróż do dziś” stało się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak historia krajobrazu, decyzje gospodarcze i sposoby użytkowania ziemi wpływają na kondycję gleby oraz dzisiejsze wyzwania rolnictwa.

Zakład Aktywności Zawodowej – ważna część Juchowa

Szczególne miejsce w programie zajęła wizyta w Zakładzie Aktywności Zawodowej w Juchowie. ZAZ działa na terenie gospodarstwa biodynamicznego Fundacji im. Stanisława Karłowskiego i łączy pracę zawodową, działania społeczne oraz rehabilitacyjne osób z niepełnosprawnościami. Prowadzi działalność związaną m.in. z ekologicznym rolnictwem, przetwórstwem, piekarnią, ogrodem ziołowo-owocowym oraz pracami porządkowymi i pielęgnacją terenów zielonych.

Dla uczniów było to ważne spotkanie nie tylko z kolejnym obszarem Projektu Wiejskiego Juchowo, ale także z pytaniem o społeczną rolę gospodarstwa. Takie miejsca są niezwykle ważne dla lokalnej społeczności. Pokazują, że rolnictwo może być czymś więcej niż produkcją żywności. Może tworzyć przestrzeń pracy, poczucia godności, relacji i realnego uczestnictwa w życiu wspólnoty.

ZAZ przypomina, że odpowiedzialne gospodarowanie dotyczy nie tylko gleby, roślin i zwierząt, ale również ludzi – ich możliwości, potrzeb, talentów i miejsca we wspólnym świecie. To bardzo poruszająca lekcja: dobre gospodarstwo może karmić, uczyć, dawać pracę i budować poczucie sensu.

Gleba, płodozmian i gospodarstwo jako żywy system

W kolejnych częściach spotkania uczniowie pogłębiali tematy związane z glebą, kompostem, roślinami, płodozmianem w rolnictwie ekologicznym, zwierzętami oraz ekonomią gospodarstwa. Duża część zajęć odbywała się praktycznie: na polach, w gospodarstwie, przy zwierzętach, w młynie i przy rozmowach o tym, jak poszczególne elementy gospodarstwa wpływają na siebie nawzajem.

Rozmawialiśmy o glebie nie jako o neutralnym „podłożu”, ale jako o żywym systemie, który ma swoją strukturę, mikroorganizmy, zawartość próchnicy, zdolność zatrzymywania wody i własną historię. W tym kontekście płodozmian okazał się nie tylko technicznym narzędziem planowania upraw, ale sposobem myślenia o całym gospodarstwie: o żyzności gleby, paszach, zwierzętach, ekonomii, odporności i długofalowej jakości produkcji.

W programie nie zabrakło także tematu zwierząt w rolnictwie ekologicznym. Uczniowie przyglądali się hodowli krów w Juchowie i temu, jak zwierzęta wpisują się w większy obieg gospodarstwa: od pasz, przez nawożenie i żyzność gleby, po dobrostan, ekonomię i codzienną organizację pracy. To ważny element myślenia o gospodarstwie jako całości – miejscu, w którym rośliny, zwierzęta, ziemia i ludzie są ze sobą powiązani.

„Przechodzimy na Ekologię” – projekt gospodarstwa

Ważnym elementem drugiego panelu była również kontynuacja pracy projektowej „Przechodzimy na Ekologię”. Uczniowie będą przygotowywać projekt gospodarstwa, które przechodzi na rolnictwo ekologiczne.

Nie jest to dodatek do kursu, ale jego ważna część. Podczas kolejnych spotkań uczniowie będą kontynuować pracę nad projektem, tak aby zdobywana wiedza od razu znajdowała praktyczne zastosowanie. Chcemy, aby tematy takie jak gleba, płodozmian, zwierzęta, ekonomia i organizacja gospodarstwa nie pozostawały teorią, ale pomagały młodym ludziom myśleć o realnych decyzjach, z którymi mogą spotkać się w swojej codzienności i przyszłej pracy.

Dzięki temu kurs nie polega wyłącznie na przekazywaniu informacji. Jest zaproszeniem do samodzielnego myślenia: jak zaplanować zmianę w gospodarstwie tak, aby miała sens biologiczny, ekonomiczny i społeczny?

Co dalej?

Majowe spotkanie było kolejnym krokiem w rozwijaniu kursu, który ma wspierać młodych ludzi w odpowiedzialnym myśleniu o rolnictwie. Nie szukamy jednej gotowej recepty. Szukamy raczej sposobu patrzenia, który pozwala łączyć wiedzę, praktykę, ekonomię, troskę o ziemię i odpowiedzialność za wspólnotę.

Kolejne spotkania będą pogłębiały tematy rozpoczęte w kwietniu i maju: żyzność gleby, płodozmian, rośliny, zwierzęta, ekonomię gospodarstwa i praktyczne planowanie. Szczególnie ważna będzie dalsza praca nad projektem gospodarstwa przechodzącego na ekologię, w którym wiedza z kolejnych zajęć będzie łączyć się w jedną całość.

Podziękowania

Dziękujemy uczniom i nauczycielom ze szkół w Boninie i Świdwinie za udział w drugim panelu kursu, otwartość i zaangażowanie. Dziękujemy również prowadzącym oraz pracownikom Juchowa za dzielenie się wiedzą, doświadczeniem i codzienną praktyką gospodarstwa.

Do zobaczenia na kolejnym spotkaniu w Juchowie!

Projekt „Rozwój kompetencji w zakresie zrównoważonego rolnictwa. Opracowanie kursu »Rolnictwo ekologiczne« dla szkół zawodowych o profilu rolniczym w Polsce” jest realizowany przez Sieć Edukacji Biodynamicznej (Netzwerk Biodynamische Bildung gGmbH) z Niemiec i Fundację im. Stanisława Karłowskiego w Juchowie. Projekt jest współfinansowany przez niemiecką Państwową Fundację Ochrony Środowiska (Deutsche Bundesstiftung Umwelt DBU).